У шэрагу заходнебеларускіх паэтаў, сярод якіх былі М.Танк, В.Таўлай, М.Васілёк і іншыя. Узрушаныя пакутамі роднага краю, актыўна ўлілася ў нацыянальна-вызваленчы рух і юная змагарка за лепшы лад жыцця, сялянская дзяўчына з Вілейшчыны – Ганна Новік. Яна сэрцам рана адчула, якую ролю ў абуджэнні свядомасці людзей нясе роднае паэтычнае слова – палымяная, пачуццёва-хвалюючае, што зможа, як песня, ускалыхнуць душу і выклікаць лепшыя памкненні да дзеяння.

Нарадзілася Ганна Новік 25 сакавіка 1914 года у г.Аўгустове былой Сувалаўскай губерні (цяпер Польшча) у сям’і каваля. Аднак жыццё яе, поўнае цяжкіх выпрабаванняў і страт, прайшло ў ваколіцах любай ёю Вілейшчыны. Тут набыла яна першую адукацыю, рана спасцігла школу цяжкай сялянскай працы на чужой зямлі, паколькі бацькоўскі надзел быў невялікі. У аўтабіяграфічных нататках “З перажытага” яна ўспамінае: “Голад быў у вёсцы. Памятаю, як ішлі мы з мамай капаць бульбу, якая яшчэ квітнела. Я ўпала на дарозе і страціла прытомнасць. Тады я ўпершыню стала адрозніваць багатых ад бедных, вельмі рана стала разумець складанасці жыцця…”.

Рана зведала яна і крыўду нацыянальнага прыніжэння, што насаджалася ў Заходняй Беларусі асадніцкай панскай Польшчай. Некалькі год бачыла яна роднае неба толькі праз краты турэмнай камеры. Мужна пераносіла яна боль і здзекі паліцэйскай улады. Допыт ў дэфінзіве стаў прычынай калецтва вока.

Пазней, у кнізе вершаў “Мая вёска” яна не раз будзе звяртацца да падзей тых жахлівых дзён, каб расказаць настаўнікам, якім коштам ва усе часы заваёўвалася ідэя беларускаўшчыны. Права самастойна жыць на роднай зямлі.

Ганна Новік з кагорты тых, хто свой жыццёвы вопыт і прафесійны талент аддавала роднай Беларусі, развіццю яе мовы і культуры.

Яе творчы набытак апошніх гадоў жыцця склаў паэтычны зборнік “Мая Вілейшчына”, часопісны варыянт незакончанай аповесці “Другая сустрэчы”, шматлікія нарысы, вершы ў перыядычным друку.

Не абласканая асабістым лёсам, яна заўсёды несла сваю дабрыню і любоў да людзей. І, як родная беларуская песня, паэзія Ганны Новік не згубіць свой след налітаратурнай ніве Бацькаўшчыны.

Іван Лашутка

*Дэфінзіва – служба бяспекі буржуазнай Польшчы